جلسه ی سوم کوانتوم

به نام خدا

گزارش جلسه سوم فاينمن خواني-23/7/86

ارائه دهندگان مطالب اين جلسه:

1- زهرا ابراهيم پور-طاهره افشار وثوقي 2-راضيه درگاهي-محمد نوري  3-منصوره حسيني

در اين جلسه از بخش پاياني فصل دوم آغاز كرديم كه مربوط به مسائل فلسفي در حوزه ي كوانتوم است.فاينمن در رابطه با عدم قطعيت و مسأله ي مشاهده گر و اندازه گيري بحث مي كند و آن را از ديدگاه فلسفي با ارائه مثال هاي جذابي بررسي مي نمايد.

و در باره تفاوت ها و شباهت هاي دنياي كوانتومي و دنياي كلاسيك صحبت مي كند.بعد از آن دوستان درباره ي اين بخش بحث كرده و سوالات خود را مطرح كردند.

در ادامه؛ وارد فصل سوم كوانتوم شديم كه موضوع آن دامنه احتمالات است.

خلاصه مطالبي كه توضيح داده شد بدين شرح بود:

* دامنه احتمال چيزي قابل مشاهده و حقيقي نيست.

* در كوانتوم رفتارهاي عجيبي مي بينيم مثلاً الكترون جايي مي رود كه انرژي اش منفي است.

* مشكل ما در مواجهه با مكانيك كوانتومي اين است كه تجربه ي روزمره از كوانتوم نداريم.

* در بيان و تفسير مكانيك كوانتوم دو روش مورد توجه قرار گرفته اند:1-تقريب2-بيان از طريق يك سري اصول موضوعه

(كه معمولاً كامل يا مفيد نيست.روش فاينمن متفاوت است و بعضي جاها دقيق و بعضي جاها نسبتاً دقيق است.)

*  آزمايشي را مورد بررسي قرار مي دهيم كه شامل يك منبع ذره ؛ و ديواري با دو شكاف است و مي خواهيم احتمال حضور الكترون را در نقطه اي مثل x بررسي كنيم.

*  سه اصل موضوعه اساسي كوانتوم:

1.      هر چيزي كه اتفاق مي افتد داراي احتمالي است.احتمال مورد نظر توان دوم دامنه موج احتمال است.

2.      احتمالات با هم جمع مي شوند.اول تابع موج ها را جمع مي كنيم و احتمال كل،توان دوم مجموع دامنه هاست .P₁₂=|φ₁+φ₂|²

3.      اصل موضوعه سوم بيان مي كند كه دامنه احتمال حركت ذره درمسيري خاص مي تواند به صورت حاصل ضرب( دامنه احتمال حركت در بخشي از مسير) *( دامنه ي احتمال حركت در بقيه ي مسير) نوشته شود: _{via 1}=<1|s>

*در محدوده ي عدم قطعيت گاهي بقاي انرژي و بقاي تكانه را دور مي اندازيم.اصل عدم قطعيت كليد ورود به دنياي كوانتومي است!

در ادامه، دوستان درباره ي اين آزمايش ها و نحوه ي بدست آمدن اصول موضوعه بحث كردند.

پرسيده شد كه آيا اصول موضوعه را از روي آزمايش هاي ذهني برداشت كرده ايم؟آيا مي توان به صحت اين اصول اطمينان داشت؟

اينها آزمايش هاي ايده آل هستند به همين خاطر فاينمن آنها را آزمايش هاي ذهني مي خواند.ممكن است نتوانيم همان طور كه تصور مي كنيم  انجامشان دهيم اما مي دانيم نتايج حاصل از آنها درست هستند زيرا اصول به دست آمده با ساير آزمايش ها هم توافق دارند پس قابل پذيرش هستند.

سپس باز هم به مسأله ي ذره بودن يا موج بودن الكترون پرداختيم!

نتيجه اي كه به آن رسيده اند اين است كه الكترون ذره است اما رفتار موج گونه دارد، چون ما نمي دانيم دقيقاً كجاست و هر لحظه چه رفتاري دارد.بنابراين حركات الكترون كاملاًاحتمالي هستند و دامنه ي احتمال همان موجي است كه به الكترون نسبت مي دهيم.در واقع موجي بودن الكترون يك توجيه براي بعضي رفتارهاي غير قابل پيش بيني آن است.

اما هنوز عده اي از دوستان با وجود توضيح همراهان ارشد ما قانع نشده اند و عقيده دارند الكترون هم مي تواند موج باشد و هم ذره...

بخش دوم اين فصل هم توسط خانم حسيني توضيح داده شد كه چون فرصت محدود بود كسي سوالي مطرح نكرد.

اگر نظر و يا پيشنهادي درباره ي گزارش جلسات داريد با ما در ميان بگذاريد.            

       با تشكر

زهرا ابراهيم پور

|+|